O ESPÍRITO DA ÁRBORE, MORTE E RESURRECCIÓN DE ATTIS
Abr 27th, 2011 by José M. Otero



«Vexetación, amor e festas, os tres elementos únense e confúndense, os tres compleméntanse, e os vexetais pasan a ser símbolos amorosos e os amores pasan a ser símbolos do esplendor vexetal.»

Julio Caro Baroja

Maio en Laza (Ourense). Fot. José M. Otero

É costume o último día de abril ou o primeiro de maio en moitos lugares de España e tamén en gran parte de Europa erguer na praza da vila unha árbore, ben adornada,  chamada maio.

A crenza da influencia dunha determinada árbore, do espírito arbóreo, sobre o home ou os animais domésticos, as colleitas, a vida cotiá é común a toda Europa, pero esta influencia atribúeselle especialmente á árbore de maio, e as figuracións que teñen que ver con el, aínda que non en todas partes se celebren o primeiro de maio senón ao longo de toda a primavera. Esta similitude fainos pensar que algunhas festas que os antigos gregos e romanos celebraban durante a primavera son en moitos aspectos as mesmas que aínda hoxe seguen tendo vitalidade, e, en moitos aspectos, desfiguradas por un proceso claro de cristianización.

Exemplos estudados por Mannhardt e Frazer, permiten pensar que un espírito, da vexetación  ou propio da primavera, se  concibe baixo tres formas:

1. Baixo forma humana: rapaza, rapaz, moneco.

2. Baixo formal vexetal : árbore, ramallo, flor

3. Forma humana combinada con vexetal: árbore, ramallo, flor + moneco ou persoa

Árbore de maio na praza do Concello de Laza. Fot. José M. Otero

Parece evidente que as festas de Attis, tal como se celebraban no imperio romano, tiñan semellanza coas que se celebran o primeiro de maio, a procesión coa árbore adornada de fitas de cores ten que ver coa procesión dos adoradores frixios, aínda que esta se celebrase no equinocio da primavera, data que coincide coa a que certos grupos cristiás pensaban que morrera Cristo e na que os devotos de Attis afirmaban que este morría e resucitaba. O mesmo día do equinocio talábase un pino que se conducía ao templo de Cíbele, era o rito do «arbor intrat».  Un rito semellante pódese apreciar na procesión do Eirésionè, aínda que esta era un ritual da colleita.

Algún estudioso, como Leopold von Schroeder, pensa que a condución e colocación da árbore de maio, ao que se considera fertilizante, é no vello ritual indoeuropeo, entre as festas da vida, nas que se honraba o sol e a auga, un dos rituais máis típicos. Do mesmo xeito que as bodas de maios e maias corresponderían a este vello ritual das festas da vida renacida.

Eva e Adán en Laza. Maia moza, Adán vello, antítese vital. Fot. José M. Otero

Sería unha tentación ligar os matrimonios dos maios co matrimonio da raíña de Atenas con Dionisos, pero estas representacións abundan ao longo de Europa e tamén noutros continentes. É probable que os rituais antigos de matrimonio e todos os de carácter folklórico se deriven dun culto primitivo que consistía na representación do matrimonio das divindades ou númemes da vexetación.

POEMA LXIII de CATULO

CATULO LXIII (Pica AQUI para escoitar

PARA SABER MÁIS: PICAR EN CADA UN DOS ARTÍCULOS QUE SEGUEN:

1. As festas de Attis e Cibele en Roma

2. MAIO en LAZA

3.TRAZOS DE TEATRALIDADE NA FESTA DA SANTA CRUZ EN LAZA

4. UNHA LECTURA SIMBÓLICA

BAÑOS DE BANDE, A MORADA DAS NINFAS
Abr 10th, 2011 by José M. Otero

A xeografía da Gallaecia romana aparece salpicada  por un considerable número de instalacións balnearias en lugares coa denominación toponímica Aquae (Baños ou Caldas), o que significa que se quere poñer en valor o carácter termal destas áreas: Aquae Celenae (Caldas de Reis), Aquae Quintiae (Baños  de Guntín), Aquae Flaviae (Chaves), Aquae Oreginis (Baños do Río Caldo-Lobios), Aquae Querquennae (Baños de Bande), Aquis Salientibus (Baños de Molgas)….

Na época prerromana serían lugares de culto a divindades da auga e consecuentemente espazos máxicos de protección divina propicios, por iso mesmo, para ser usados como baños terapéuticos….

Aquae Querquennae é un dos balnearios da Hispania romana que polas súas peculiaridades ten unha importacia arqueolóxica decisiva: é unha mansio na Via XVIII, entre Bracara e Astúrica e, ó propio tempo, un asentamento militar da Cohors I Gallica equitata civium romanorum.

O seu topónimo lígaa con outros de orixe termal, “cidades de auga” na terminoloxía arqueolóxica, aínda que sen a mesma importancia, como agrupamento urbano, que Chaves ou Ourense.

Probablemente o continxente militar se establecese aquí atraído polas avantaxes estratéxicas do enclave, adornadas coa posibilidade de converter o complexo termal nun balineum de tipo xeral, unha vez adaptado arquitectonicamente polos enxeñeiros militares romanos. As actividades militares estarían relacionadas coa hixiene persoal, os exercicios físicos e, sen dúbida, o uso terapéutico.

Para ler o post completo pica en calquera das ligazóns que seguen:


O PRACER DUN BAÑO QUENTE


Non deixedes de ler: TERMAS, PRACER CÍVICO


»  Substance: WordPress   »  Style: Ahren Ahimsa