A VILLA ROMANA DE TORALLA EN O VAO (VIGO)

As villae son espazos de explotación económica e unidades de producción pero tamén lugares de retiro e descanso, segundo explicaba Varrón, autor no ano 37 a.C. dun tratado de agronomía. Os romanos ven o mundo a través dunha mirada  esencialmente urbana, porque Roma é un estado territorial cunha dimensión civilizada do espazo. A villa é a cara oposta da axitada e caotica vida urbana, tan ben retratada nas sátiras de Marcial e Xuvenal, é o modo de vivir a natureza sen deixar de pertencer ó orbe civilizado. As villae cambian co tempo, primeiro predominan  os seus aspectos productivos, logo,  a súa utilidade residencial.

Reconstrucción virtual dunha villa romana

Se botamos a u ollada a restos de villae romanas que se espallan pola península, por exemplo a da Olmeda en Palencia,  Almenara-Puras (Valladolid), Alcalá de Henares, esta villa do litoral vigués que se asenta á beira do mar, ó abeiro do que sería o fondo dunha pequena rada formada por un areal que uniría a illa de Toralla con terra, non é rica en mosaicos pero dispón doutras dotacións de ocio ás que ningún cidadán romano renunciaría xamais dispoñendo de medios: as termas,  que ocupan case un cuarto do espazo  habitacional total.

Mosaico de la Villa romana de La Olmeda (Palencia)

Pese a esta carencia ornamental, que quizais se debese ós gustos do propitario ou porque a esperanza da duración do negocio era limitada no tempo, xa que o Imperio sentía o ventos da crise económica e a decadencia, sobresaen non obstante a solidez e racionalidade constructiva e,   fundamentalmente, unha  preocupación pola dotación de espazos que desen resposta ás necesidades do ocio cotiá.

A construcción dátase entre o ano 300 e 450 d.C., e suponse que o avance dunar foi a razón que obrigou ós seus donos a abandonar a propiedade. Non se poden desbotar outras causas, como a crise económica derivada dos últimos anos do Imperio ou a os atrancos para atopar liñas comerciais que desen saída o que se producía nos negocios do dominus, ou mesmo a caída en desgraza ou ruína deste. Non  é, en todo caso, un asentamento único. Todo litoral da ría viguesa, desde Teis ata Baiona, ofrece mostras evidentes dunha intensa ocupación na época romana, xa con villae, xa  con factorías de salazón. Ó ser un xacemento escavado na súa totalidade, a parte do aporte histórico ás orixes da cidade, resulta un paradigma clarificador da ocupación romana de Vicus.

O conxunto arqueolóxico consta de dous edificos de forma rectangular. O orientado de norte-sur quizais sería a villa rustica, ou espazo productivo, perpendicular a este, orientado de oeste a este, sería a villa urbana, ou residencial. Dectectáronse outras estructuras sen unha funcionalidade aclarada.

A VILLA ROMANA DE TORALLA (VIGO) from otero on Vimeo.

O edificio principal, de planta rectangular, organízase, a partir dun corredor, en nove estancias. O corredor exténdese  ó longo da metade da fachada norte. Paralelas a este corredor teñen entrada catros estancias que poderían ser cubicula (dormitorios), algunhas intercomunicadas. Ó mesmo tempo este corredor a través dun pequeno vestíbulo dá acceso a parte occidental, onde estarían o triclinium, e toda a zona termal, alimentada por a calefacción dun hipocausto soterrado. Desde o exterior pódese acceder ó resto de estancias da banda oeste:  forno (praefurnium) do hipocausto, cociña (culina) con dúas lareiras, e finalmente pegada a esta estaría a cella pennaria ou despensa.

Grazas a area os restos quedaron ocultos ata entrado o século XX, momento en que os propietarios do terreo se decatarón de que debaixo  da area podería haber restos de interese arqueolóxico cos que ilustrar a verdadeira orixe histórica de Vigo.

PERCORRIDO VIRTUAL POLA VILLA DE TORALLA

 http://webs.uvigo.es/proxecto-toralla/re… [vcr]

Ver mapa máis grande

“ROMANIZACIÓN DA ÁREA DE VIGO”

Vigo romano: a villa romana de Toralla por José M. Otero está baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento-Non comercial-Compartir baixo a mesma licenza. 3.0 España License

Pica AQUÍ : Música para acompañar o silencio (Necesitas Spotify para poder escoitar)

Abbeville, musée Boucher de Perthes Persée délivrant Andromède.Lemoyne François (1688-1737). (C) RMN / Jean-Gilles Berizzi

As falcatruadas e amoríos de Zeus eran un díxome-díxome entre as divindades do Olimpo. A súa irritable esposa Hera, agoniada e molesta xa de que o corro celestial de murmuradores falasen polo baixiño, volvérase, a máis de revirada, unha consumada virtuosa da arte da vinganza.

O deus fulgurante andaba agora entolecido pola feitizo da bela Dánae, e non daba co atallo para seducila, como a tantas outras mortais, antes e despois da filla de Acrisio. Andou el dándolle voltas na súa cabeza coroada a unha idea nunca vista coa que sorprendela, e  cando apagou o sol,  deu co agasallo que de seguro impresionaría á aquela moza tan feitiña, a quen desexaba ter nos seus brazos, sen moito tardar aquela mesma noite de ceo cristalino: un estralo de estrelas que caería sobre a amada como unha intensa chuvia de ouro.

Dánae, abraiada pola aparencia imponente do amante e o seu porte divino, deixouse facer. Envoltos polo acougo daquel ceo calmo que os cubría e o silencio da noite, os dous amantes  sentíronse  engulidos por un vórtice de paixón e prendidos polo lume dun amor desfreado e celestial durante horas interminables, xa que o fogoso Zeus, entregado a amar, perdía con cada suspiro os papeis das leis que rexen o universo.

Noite de perseidas

Unha noite arrebatada e louca, na que beleza e poder acadan o cumio da harmonía, regala un berce mol para que naza e deite nel un heroe: Perseo, o froito predestinado  a fender o aire con alas que rincharán ó bater co vento, obrigado a dar fe de que, a parte de fillo de Zeus, era home valeroso, decidido, capaz da fazaña máis increible por amor: degolar a Gorgona e liberar a amada dunha morte inxusta.  (Ha continuar)

A lenda no remata aquí. ¿Casará o heroe con Andrómeda? Se mañá vos dades unha voltiña por esta páxina acabaréivolo de contar.

Perseidas:muxicas dos ollos de Perseo para Andrómeda por José M. Otero está baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento-Non comercial-Compartir baixo a mesma licenza. 3.0 España License

POLA GALLAECIA ROMANA: o campamento romano de Aquae Querquennae

Porto Quintela (Bande)

O campamento militar de Aquae Querquennae controlaba o río Limia e os seus arredores, e velaba pola seguridade da vía XVIII do Itinerario de Antonino (Vía Nova).

Os inxeñeiros militares romanos elixían un lugar elevado con boas vistas para evitar sorpresas. Preto dun río , neste caso o Limia, e tamén dunha fonte, e mellor que mellor se había augas termais. O acceso debía ser seguro e fácil e non podían faltar prados para os cabalos. Cubertas estas condicións , o xeneral fixaba o lugar do pretorio, desde o que debía ter unha visión e control completos de todo o establecemento.

CAMPAMENTO ROMANO DE AQUAE QUERQUENNAE from otero on Vimeo.

VIAXE VIRTUAL POR UN CAMPAMENTO ROMANO

(If the virtual tour doesn’t play, you may need to download a free VRML plug-in (eg Cortona). BBC WebWise has a step-by-step guide to help you.)

Si aestate vis pacem…viaxa. O campamento romano de Aquae  Querquennis por José M. Otero está baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento-Non comercial-Compartir baixo a mesma licenza. 3.0 España License

Visualizar o mapa ampliado

VOLUPTUOSIDADE

Voluptas é o pracer , o que gusta, por oposición a dolor, traducindo o grego hedoné, de onde voluptates, os praceres,  frecuentemente no sentido erótico. Compracencia nos praceres sensuales (RAE). Delicia, deleite, gozo, gloria, felicidade, gusto, agrado, ledicia, diversión, festa. Francés: volupté;  inglés: voluptuosness (sensual pleasure); italiano: voluttuosità; catalán: voluptuositat; alemán: Sinnesfreude (Sinn: sentido+ Freude: ledicia, pracer, gusto).

Solpor en Praia América (Nigrán). Fot. José M.Otero

VOLUPTUOSIDADE

O arroubo e a fragancia da miña vida é a memoria desas horas
nas que descubrín e demorei o pracer tal como me apetecía.
Arroubos e fragancias da miña vida, para min que abominei
dos deleites e amores rutinarios.

Konstantino Kavafis

O horizonte limpo desde a Praia de Corrubedo (Barbanza). Fot. José M. Otero

E MÁIS SOBRE KAVAFIS

To Sensual Pleasure

My life’s joy and incense: recollection of those hours
when I found and captured pleasure as I wanted it.
My life’s joy and incense: that I refused
all indulgence in routine love affairs.

Vocabulario estival por José M. Otero está baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento-Non comercial-Compartir baixo a mesma licenza. 3.0 España License

AS VIAXES DE GULLIVER

(Terceira parte: Viaxe a Laputa, Balnibarbi, Glubbdubdrib, Luggnagg e Xapón)

O gobernador de Glubbdubdrib era un experto nigromante que tiña o poder de evocar de entre os mortos a quen lle petase e telo á súa disposición durante vintecatro horas, non máis. Tampouco pode repetir cos mesmos espíritos ata esperar tres meses, a non ser que medien circunstancias extraordinarias.

“Quedamos na illa dez días…. a presenza dos espíritos resultoume tan familiar que despois da terceira ou cuarta vez xa non me impresionaban… A súa Alteza o Gobernador mandoume evocar a quenqueira que se me antollara ,sen límite de número, de entre todos os mortos desde o comezo do mundo ata a actualidade e que me respondesen ás preguntas que eu considerase oportuno facerlles…. Vin a Aníbal cruzando os Alpes…. Vin a César e a Pompeio. Soliciteille que o Senado de Roma aparecese diante de min nun ampla cámara, e unha asemblea de diputados actual fronte por fronte noutra. O Senado parecía unha asemblea de heroes e semideuses, a outra un atallo de bufoneiros, carteristas, salteadores de camiños e matóns….”

“Ávido por ver a aqueles homes da antigüidade  que máis celebrados foran pola súa intelixencia e sabiduria, dediquei un día a tal propósito. Propuxen que Homero e Aristóteles aparecesen á cabeza de todos os seus comentaristas, pero eran estes tan numerosos que varios centos deles se viron na obriga de comparecer no patio e nas habitacións exteriores do palacio. Recoñecín e distinguín a aqueles dous heroes con só velos, e non só de entre a multitude, senón a un do outro. Homero era o máis alto e o mellor mozo dos dous, camiñaba ben teso para a  súa avanzada idade e tiña os ollos máis agudos  e penetrantes que nunca vin.”

“Aristóteles ía moi eslombado, apoiándose nun caxato. Tiña o rostro enrugado, o cabelo laso, e a voz apagada. Pronto advertín que ós dous lles eran absolutamente decoñecidos o resto da compañía, ós que nunca antes viran ou oiran citar. E un espírito, que non vou descubrir, díxome ás caladiñas que no outro mundo estes comentaristas residían nos lugares máis afastados dos seus epónimos pola vergoña e a culpa que sentían por ter desfigurado dun xeito tan terrible o sentido daqueles autores para a posterioridade.”

“Presenteille a Didimo e Eustacio a Homero  e convencino para que os tratase mellor do que merecían, pois pronto se decatou de que non tiñan nin chisco de enxeño para sondear o espírito dun poeta. Pero Aristóteles tivo menos paciencia co relato que lle fixen de Scoto e Ramos (1) cando llos presentei, e preguntoulles se o resto da tribu eran tan burricáns como eles….”

“Pasei cinco días de leria con outros moitos dos sabios antigos. Vin a maioría dos emperadores romanos. Convencín ó emperador para que convocase os cociñeiros de Heliogábalo e que nos preparasen unha cea, pero a escaseza de materiais impidiu que amosasen as súas habilidades…..”

Resulta inevitable non escoitar as voces de Ulises e Eneas nas súas viaxes polo mundo das sombras á procura dunha resposta para as súas dúbidas existenciais, e detrás deles, as mans de Homero e Virxilio como interpretes dunha sociedade con referentes heroicos, dispostos a dar solucións, a abrir camiños e enchelos de luz. A mesma luz que bota de menos Jonathan Swift no mundo que a el lle toca vivir. Na comparación dos dous mundos reside a forza da sátira.

1) En tempos modernos moitos autores, principalmente protestantes, comenzaron a menosprezar a filosofía escolástica, e con ela a lóxica aristotélica. Así, v.g., Pedro Ramos (1515-1572), calviniano, atácaa duramente polo menos con palabras, aínda que de feito a siga en moitas cousas. El mesmo é o autor da división lóxica en tres partes: da noción. xuizo e raciocinio, que aínda se mantén.

Os sabios antigos na illa dos meigos por José M. Otero está baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento-Non comercial-Compartir baixo a mesma licenza. 3.0 España License

Para escoitar  AS TRES GRAZAS http://www.rtve.es/mediateca/audios/20090709/las-tres-gracias-musica-sobre-marcha-07-07-09/541378.shtml

A Torre  convértese en patrimonio da humanidade

Nada é imposible para Hércules

Os meus desexos, hoxe especialmente, de que este faro emblemático da cultura de occidente pase a formar parte do patrimonio da humanidade.

Enhoraboa xa: a todos os coruñeses, a todos os galegos e ó resto de cidadáns do mundo. Grazas tamén ó enxeño de aqueles que deron pé a nosa lingua, as nosas linguas, as linguas de Europa e de América. Grazas a aqueles que nos abriron os camiños do mundo, que nos regalaron a súa literatura, o conceptos fundamentais do dereito e a vida política, a concepción práctica da vida e a visión do mundo que aínda é o noso sinal de identidade.

Unha torre para unha cultura, unha torre para a cultura da humanidade.

VISIÓNS DA TORRE DE HÉRCULES. PICA AQUÍ

ECOS:

2000 anos de luz

LA VANGUARDIA

LA VOZ DE GALICIA

FARO DE VIGO

EL PROGRESO

LA REGIÓN

Noutros blogs: El Fil de les Clàsiques

[O ramallo (Maio) de loureiro con fitas de cores (fecundidade), a bica e o galo, diante da igrexa]

Chegar a Verín un tres de Maio é deixarse guiar polo augas do río Támega, seguir a sombra dos salgueiros da ribeira e vivir coas xentes de Laza o día do Cristo.

Cada tres de maio Laza é un espazo máxico, gobernado polos espíritos da vexetación, sucesivamente transformados na árbore de maio que hoxe se ergue altiva  na  torreiro da casa do Concello, no ramallo de loureiro engalanado de fitas de cores, unha bica e o galo (o espírito do gran), en Maia/Eva, renacida como unha  nova  ninfa Flora, recen tirada de Botticelli, portadora do símbolos das virtudes femininas, a roca de fiar e o fuso,  unha laranxa  que, como a granada, quere ser o icono da fecundidade. O renacer da vexetación e a fecundidade nun novo ciclo da natureza.

[Maia/Eva portando a roca, o fuso e a laranxa da fecundidade]

O cristianismo atopa neste ritual  unha riquísima metáfora da Historia da Salvación, e, sen alterar nen o máis mínimo detalle o ritual pagano, mestúraa con elementos bíblicos que enchen dun novo sentido o ritual do espírito arbóreo, ata chegar a identificar a árbore, a árbore da vida, coa cruz coa que lle chegou ós homes a vida sobrenatural;  a Maia é agora Eva, que a través do episodio de fe inquebrantable de Abraham e  Iaac (Xénesis 22: “Multiplicarei a túa descendencia como as estrelas do ceo e dareilles todas esas terras” ) nos guía ata o desenlace dun Cristo Salvador na cruz e a Virxe María, a nova Eva reparadora do dano primordial. (Ver Crucifixión de Masaccio)

[A árbore do Maio no torreiro da Casa do Concello de Laza, antes erguíase na recén enlousada praza da Picota]

Para os homes e mulleres de Laza que se esforzan en dar vida cada ano a este ritual máxico.

RENACER CON VENUS (swf)

A Torre de Hércules: luz que orienta

(Tomo prestada esta foto de Google. Grazas ó seu autor/a)

Compartimos estes días en A Coruña  con profesores/as de Clásicas a experiencia dun curso que ten o nobre propósito de axudar  a capear o temporal que se nos aveciña.  Non son bos os tempos para os que nos sentimos seducidos polo Mundo Clásico, e, fascinados, gozamos ademais co compromiso de transmitir o seu legado, que é de todos; nubes atrae in occidente oriuntur. Rolan ventos como furacáns que removen desde as areas ondas xigantescas, o barco semella ‘zozobrar’; como outros Eneas  sentimos que se nos cae ó mar o noso piloto Palinuro, pero é preciso seguir adiante, navigare necesse est, ou o que a fin de contas é o mesmo, o decisivo non é  tanto o temporal que nos desacouga  como o que sexamos capaces de facer co barco, os mariñeiros e as ricas mercancías que levamos a bordo. 

É unha suxerente metáfora o emprazamento no que nos vemos as tardes dos mércores  desde o día 22 de abril, tardiñas soleadas no Orzán. Polas ventás dunha aula aséptica vemos, imaxinamos, debuxada ó fondo a Torre de Hércules, que nos dá pulos e nos guía, como faro,  para a procura teimosa da Nai Antiga e para o encontro con nós mesmos. Amigos e amigas, VALETE. É todo un gustazo saber que estades aí e tedes algunha fe no que nós facemos con moita paixón e cheos de esperanza. Non hai espazo para o desánimo, véxovolo nas vosas caras.

CURSO: A LINGUA E A CULTURA LATINAS NA LOE

Centro de Formación e Recursos de A Coruña

Se sentes curiosidade polo que alí falamos AQUI tes o programa:  lingualatina_loe-4

¡IMPORTANTE! para 2º de bach: tedes colgada na vosa páxina a solución ó último exame de contidos non lingüísticos. Se queredes podes picar AQUI

Representación de Miles Gloriosus

O interese de Plauto non era tanto reproducir estructuras dramáticas como utilizalas para despregar todo o seu virtuosismo. A consistencia dos personaxes e do desenvolvemento do argumento eran sacrificados en función de efecto inmediato. O humor reside non tanto na ironía da situación senón na reste de chistes e equívocos:non son personaxes nun contexto dramático, senón comediantes realizando unha rutina de chistosos.

Máis ben parece que Plauto centraba todas as súas enerxías en facer rir a espectadores romanos de todo xénero e condición que acudían ó seu teatro, intranscendente desde o punto de vista argumental. Para o logro dese obxectivo botaba man de recursos cómicos de natureza popular: máximo movemento escénico(comedia motoria), ruptura da ilusión escénica, equívocos, alusións á vida romana, burla de provincianos e campesiños, chistes, groserías, obscenidades, cunha increíble riqueza lingüística e métrica, base da súa popularidade no seu momento, e fundamento da súa importancia no desenvolvemento do xénero na historia da literatura  occidental.

Parece que Plauto era un home para entreter e un poeta. Manexa como ninguén a linguaxe coloquial, pero probablemente os romanos non falaban como el, con aliteracións, con xogos de palabras, personificacións ou expresións enigmáticas, pero aí reside o xenio de Plauto, no disfrute da palabra.

DE INTERESE PARA OS ESTUDANTES DE SEGUNDO DE BACHARELATO

Os alumnos/as de 2º de bacharelato tedes a vosa disposición o  tema de literatura correspondente á 2ª avaliación: O TEATRO ROMANO: PLAUTO

OBAMA, O NOVO CICERÓN

Recoméndovos a lectura deste articulo que aparece no xornal dixital 

(PICA AQUÍ)

“One of my favourites among Obama’s tricks was his use of the phrase “a young preacher from Georgia”, when accepting the Democratic nomination this August; he did not name Martin Luther King. The term for the technique is “antonomasia”(1). One example from Cicero is the way he refers to Phoenix, Achilles’ mentor in the Iliad, as “senior magister” – “the aged teacher”. In both cases, it sets up an intimacy between speaker and audience, the flattering idea that we all know what we are talking about without need for further exposition. It humanises the character – King was just an ordinary young man, once. Referring to Georgia by name localises the reference – Obama likes to use the specifics to American place to ground the winged sweep of his rhetoric – just as in his November 4 speech: “Our campaign … began in the backyards of Des Moines and the living rooms of Concord and the front porches of Charleston”, which, of course, is also another tricolon” (2).

(1) Antonomasia:Ret. Sinécdoque que consiste en poñer o nome apelativo polo propio, ou o propio polo apelativo; p. ej., o Apóstolo, por Santiago; un Nerón, por un home cruel.

(2) Tricolon:Uso de series de tres membros para destacar as teses do seu discurso.

En relación coa capacidade retórica e as semellanzas co estilo ciceroniano non deixedes de ler RETÓRICA E POLÍTICA en APROXIMACIONES

“Muchas personas conocen el interés que siempre ha despertado el hecho político y su relación con la retórica en su vertiente de argumentación para convencer de los propios puntos de vista a una audencia. Cuando las dos disciplinas se unen dan lugar al discurso público”.

RETÓRICA E ORATORIA: CICERÓN 

Este é o tema que vos propoño para enteder a cuestión da ORATORIA ROMANA e o papel decisivo de Cicerón como culminación deste xénero literrio.